Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Aşağıda, uçak kiralama sektörüyle ilgili sıkça sorulan sorular ve cevapları bulunmaktadır. Bu sorular, sektördeki temel kavramlar, hizmet türleri, yasal düzenlemeler, sertifikasyonlar ve operasyonel detaylar üzerine odaklanmıştır. Sorular, soru-cevap ve boşluk doldurma formatlarında düzenlenmiştir. Bu içerik, web sitesindeki SSS sayfasına doğrudan eklenebilir şekilde hazırlanmıştır.
1. Hava aracı kiralama sektöründe, müşterinin ihtiyaçlarına göre kişiselleştirilmiş, tarifeli uçuşlara bağlı kalmayan hizmetin yaygın adı nedir?
Cevap: Charter.
2. Özel jet kiralamanın, tarifeli uçuşlara göre sağladığı en önemli avantajlardan biri, standart güvenlik kontrollerini ve uzun _____ süreçlerini atlamasıdır.
Cevap: check-in.
3. Hava aracı kiralama sektörü hangi üç ana hizmet segmentine ayrılır?
Cevap: Özel Jetler, Kargo Uçakları ve Hava Taksi/Ambulans Hizmetleri.
4. Geleneksel hava kargo taşımacılığının yetersiz kaldığı; ağır tonajlı, hassas veya tehlikeli maddelerin sevkiyatı için hangi hizmet kullanılır?
Cevap: Kargo uçağı kiralama.
5. Kargo uçağı kiralama hizmeti sunan operatörlerin genellikle akredite olduğu uluslararası kuruluş hangisidir?
Cevap: Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği (IATA).
6. Kargo uçağı kiralama operasyonlarında, müşterinin talebini kargonun işleme alınmasından ne kadar süre önce operatöre bildirmesi gerekir?
Cevap: Minimum 4 ila 8 gün öncesinde.
7. ABD’de hava taksi operasyonları, Federal Havacılık Düzenlemeleri’nin (FAR) hangi bölümü tarafından yönetilmektedir?
Cevap: Bölüm 135 (FAR Part 135).
8. Özel havacılıkta, belirli bir seyahat için tek seferlik ve uzun vadeli taahhüt olmadan yapılan kiralamanın adı nedir?
Cevap: Ad-Hoc (Durumsal) Charter.
9. Ad-Hoc Charter modelinin en büyük dezavantajı nedir?
Cevap: Piyasa koşullarına bağlı olarak maliyet yapısının oldukça değişken ve fiyat oynaklığının yüksek olmasıdır.
10. Müşterilerin gelecekteki uçuş saatlerini önceden, genellikle sabit bir saatlik ücret üzerinden satın aldığı özel havacılık programına ne ad verilir?
Cevap: Jet Kart Programı (Jet Card Program).
11. Jet Kart programları, yılda yaklaşık kaç saat uçuş planlayan müşteriler için en uygun çözümdür?
Cevap: Yaklaşık 25 ila 50 saat.
12. Jet Kart programlarında tatiller gibi yoğun dönemlerde uygulanan normalin üzerindeki fiyatlara ne denir?
Cevap: Peak period prices (yoğun dönem fiyatları).
13. Müşterinin bir özel jetin belirli bir payını satın aldığı, emlak sektöründeki devre mülk modeline benzeyen sermaye yoğun model hangisidir?
Cevap: Hisseli Uçak Sahipliği (Fractional Ownership).
14. Hisseli Uçak Sahipliği modelinin en büyük avantajı nedir?
Cevap: Neredeyse her zaman uçak müsaitliğini garanti etmesi ve en yüksek operasyonel öngörülebilirliği sağlamasıdır.
15. Hisseli Uçak Sahipliği modelinde pazar lideri olan ve bu modeli temel alan global şirket hangisidir?
Cevap: NetJets.
16. Özel jet kiralama maliyetleri hangi üç ana uçak kategorisine göre sınıflandırılır?
Cevap: Hafif Jetler (Light), Orta Kabin Jetler (Midsize) ve Büyük Jetler (Heavy/Long Range).
17. Bir operatörün özel jet kiralama teklifi oluşturabilmesi için müşteriden alması gereken üç temel başlangıç bilgisi nedir?
Cevap: Kalkış ve Varış Meydanı isimleri, tahmini yolcu sayısı ve beklenen uçuş tarihi.
18. Müşteri ile taşıyıcı firma arasındaki yasal hakları, iptal politikalarını ve uçuş detaylarını güvence altına alan belgeye ne ad verilir?
Cevap: Uçuş Sözleşmesi (Flight Agreement).
19. Bir charter operatörünün kalite yönetim sistemini uluslararası standartlara uygun kurduğunu gösteren belge hangisidir?
Cevap: ISO 9001 Belgesi.
20. Özel havacılık sektöründe bağımsız güvenlik ve kalite derecelendirmesi sağlayan ARGUS’un operatörler için kullandığı sistemin adı nedir?
Cevap: ARGUS Charter Evaluation and Qualification (CHEQ).
21. ARGUS Platinum sertifikası alabilmek için bir operatörün zorunlu olarak sahip olması gereken, riskleri proaktif olarak yöneten sisteme ne denir?
Cevap: Emniyet Yönetim Sistemi (SMS – Safety Management System).
22. ARGUS Platinum sertifikası için operatörün en az kaç yıllık operasyonel geçmiş kontrolü gereklidir?
Cevap: 10 yıl.
23. ARGUS Platinum denetimi, bakım denetiminin nasıl yapılmasını zorunlu kılar?
Cevap: Yerinde bakım denetimi (On-site inspection).
24. WYVERN’in pilot ve bakım personelinin eğitim, geçmiş kontrolleri ve kaza kayıtları gibi 150’den fazla veri noktasını kontrol ettiği standardın adı nedir?
Cevap: WYVERN Wingman Standardı.
25. WYVERN Wingman sertifikası için operatörün en az kaç yıllık operasyonel geçmiş kontrolü gereklidir?
Cevap: 7 yıl.
26. WYVERN Wingman standardı, bakım dokümanlarının incelenmesinin nasıl yapılmasını gerektirir?
Cevap: Dokümanların yerinde olmayan incelemesi (Off-site documents review).
27. ARGUS Platinum ve WYVERN Wingman sertifikaları ne sıklıkla yenilenen denetimler gerektirir?
Cevap: Her 24 ayda bir.
28. İş jeti operasyonları için uluslararası bir en iyi uygulamalar kodu olan ve IBAC tarafından oluşturulan standart hangisidir?
Cevap: IS-BAO (International Standard for Business Aircraft Operations).
29. Türkiye’de hava aracı kiralama işlemlerini düzenleyen Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (SHGM) talimatının adı nedir?
Cevap: Hava Aracı Kiralama Usul ve Esasları Talimatı (SHT-Kiralama).
30. SHT-Kiralama’ya göre, hava aracının kiraya verenin işletme ruhsatı kapsamında işletildiği kiralama operasyonu hangisidir?
Cevap: Wet-Lease (mürettebatlı kiralama).
31. SHT-Kiralama’ya göre, hava aracının kiracının işletme ruhsatı kapsamında işletildiği kiralama operasyonu hangisidir?
Cevap: Dry-Lease (mürettebatsız kiralama).
32. Wet-Lease operasyonlarında teknik ve operasyonel sorumluluk kime aittir?
Cevap: Kiraya veren işletmeye (Lessor).
33. Wet-Lease operasyonlarında ticari sorumluluk kime aittir?
Cevap: Kiracı işletmeye (Lessee).
34. Dry-Lease anlaşmalarında uçak hasar görürse onarım sorumluluğu genellikle kime aittir?
Cevap: Kiracıya (Lessee).
35. SHT-Kiralama Talimatı’na göre, Wet-Lease olarak kiralanan bir hava aracı ile Türkiye içinde yapılması kesinlikle yasak olan faaliyet nedir?
Cevap: İki nokta arasında ticari amaçla yolcu, posta ve yük taşımacılığı yapmak.
36. SHT-Kiralama uyarınca bir kiracının yabancı bir işletmeden uçak kiralamadan önce SHGM’ye neyi kanıtlama yükümlülüğü vardır?
Cevap: İhtiyaç duyduğu hava aracını yerli işletme kaynaklarından temininin mümkün veya makul olmadığını.
37. SHT-Kiralama’da tanımlanan ‘Kısa süreli Wet-Lease’ operasyonunun maksimum süresi ne kadardır?
Cevap: En fazla 72 saat.
38. İki yerli işletme arasında yapılacak ‘Kısa süreli Wet-Lease’ veya ‘Wet-Lease’ operasyonları için SHGM’den önceden onay alınması gerekir mi?
Cevap: Hayır, Genel Müdürlükten onay alınmaksızın gerçekleştirilir ancak her ayın 10’una kadar raporlama yapılması gerekir.
39. Bir yerli işletmenin bir yabancı işletmeye ‘Wet-Lease’ kiralama yapabilmesi için SHGM’ye operasyon başlangıcından en az kaç gün önce başvurması gerekir?
Cevap: En az 15 gün önce.
40. Bir yerli işletmenin bir yabancı işletmeden ‘Wet-Lease’ kiralama yapabilmesi için SHGM’ye operasyon başlangıcından en az kaç gün önce başvurması gerekir?
Cevap: En az 30 gün önce.
41. SHGM, bir yerli işletmenin yabancı bir işletmeden ‘Wet-Lease’ kiralamasına tek seferde en fazla ne kadar süre için onay verir?
Cevap: En fazla 8 (sekiz) ay.
42. Bir yerli işletmenin aynı yabancı işletmeden bir takvim ayı içinde yapabileceği ‘Kısa süreli Wet-Lease’ operasyonunun maksimum süresi nedir?
Cevap: Toplamda uçuş saati olarak en fazla 72 saat.
43. SHT-Kiralama’ya göre, bir yerli işletme yabancı bir işletmeden ‘Dry-Lease’ kiralama yaptığında hangi uluslararası anlaşma imzalanmalıdır?
Cevap: ICAO 83 Bis kapsamında yetki devri anlaşması.
44. Wet-Lease veya kısa süreli Wet-Lease ile uçuş gerçekleştirileceği zaman, yolculara fiili işletmeci hakkında bilgi verme sorumluluğu kime aittir?
Cevap: Kiracıya aittir.
45. Bir kiralama anlaşması, yerli işletmeye hava aracını Wet-Lease kiraya veren yabancı işletmenin _____ programı kapsamında kara listeye alınması halinde sona erer.
Cevap: SAFA.
46. Yerli işletmelerin yabancı işletmelerden Wet-Lease kiralama yapabilmesi için, kiraya veren yabancı işletmenin son 12 aylık SAFA bulgu ortalamasının kaçtan az olması gerekir?
Cevap: 1,20’den az olması gerekir.
47. 20 veya daha az hava aracına sahip bir yerli işletme, filosundaki hava aracı sayısının en fazla ne kadarı kadar yabancı işletmeden Wet-Lease kiralama yapabilir?
Cevap: Filosunda bulunan hava aracı sayısı kadar (yani 20 ise 20 adet).
48. SHT-Kiralama’ya göre, yerli bir işletmenin yabancı bir işletmeden Wet-Lease ile kiraladığı bir hava aracını üçüncü bir tarafa kiralamasına (alt-kiralama) izin verilir mi?
Cevap: Hayır, müsaade edilmez.
49. Türkiye içinde iki nokta arasında ticari uçuş yapabilmek için yabancı bir işletmeden Wet-Lease ile kiralanan uçağın en az kaç koltuk kapasitesine sahip olması gerekir?
Cevap: Koltuk kapasitesinin yüz ve üzeri olması gerekir.
50. Yabancıdan Wet-Lease ile kiralanmış bir uçakla Türkiye’de iç hat uçuşu yapılıyorsa, kabin ekibinin çoğunluğu ve kabin amirinin hangi vatandaşlığa sahip olması zorunludur?
Cevap: Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olması gereklidir.
51. Broker şirketlerin uçak kiralama pazarındaki rolü, sadece aracılık yapmanın ötesinde, müşterinin _____ danışmanı işlevi görmesidir.
Cevap: risk.